ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਿਡਾਰੀ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੀਮ ‘ਚ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ‘ਚ ਬੋਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਜਾਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਇੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਆਖ਼ਰ ਇਸ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਕੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣਾ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਮੌਜੂਦਾ ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ ‘ਚ ਚਾਹੇ ਉਹ ਯਜੁਵੇਂਦਰ ਚਾਹਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾਵੀ ਜਾਂ ਧੋਨੀ, ਜਾਂ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਜਾਂ ਚੇਤੇਸ਼ਵਰ ਪੁਜਾਰਾ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਮੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਸ਼ਾਅ?ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ‘ਚ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸੀ. ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ‘ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਮੈਚਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਕੁਮੈਂਟੇਟਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਕਪਿਲਦੇਵ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਆਏ
ਜਦੋਂ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ‘ਚ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੌਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਝਿਜਕ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟਿਊਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਢਾਈ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਮਾਮੂਲੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਗੇ। ਪਰ ਹੁਣ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਉਮੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਹਾਰਦਿਕ ਪੰਡਯਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਸਨ
ਜਦੋਂ ਉਮੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਹਾਰਦਿਕ ਪੰਡਯਾ ਵਰਗੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇੰਨੇ ਡਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਨਾ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਯਜੁਵੇਂਦਰ ਚਾਹਲ ਇੰਨੀ ਚੰਗੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ।
ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ 10-15 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਆਏ ਜੋ 10ਵੀਂ ਪਾਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੰਗੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਰਾਜ਼ ਹੈ?
ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ ‘ਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅੱਧ ਵਿਚਾਲੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਦਰਅਸਲ, ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ.) ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਪਹਿਲੂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਟੂਰ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਚ ਵੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਵੀ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ
ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ ‘ਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਮੀਡੀਆ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਗਮਾਂ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ‘ਚ ਮੁਹਾਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗੀ।
ਜਦੋਂ ਐੱਮ.ਐੱਸ.ਧੋਨੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ਚ ਟੀਮ ‘ਚ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ‘ਚ ਦਿੱਕਤ ਸੀ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ।
ਧੋਨੀ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਸਨ
ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ਚ ਟੀਮ ‘ਚ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਥੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ‘ਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ।
ਵਰਿੰਦਰ ਸਹਿਵਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਵਰਗੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ‘ਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਵੀ ਤਾਂ ਹਿੰਦੀ ‘ਚ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਜਾਂ ਮੈਨੇਜਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ‘ਚ ਕੀ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਦੱਸ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਅਕਸਰ ਖੁਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਲਈ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਪੱਧਰ ਸੁਧਰ ਸਕੇ, ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਲਈ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ
ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੋਰਸ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਬੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੋਰਸ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।