ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਠੱਗਾਂ ਜਾਂ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕਦੋਂ ਇਹ ਲੋਕ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਐਪ ਦੇ ਵਾਲਿਟ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ-ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ।

ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ‘ਚ ਪੇਮੈਂਟ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਡਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਹੁਣ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਨਲਾਈਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਾਰਗਰ ਸਾਬਤ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੋਗੇ।

1. ਸਿਰਫ਼ ਅਜਿਹੇ ਭੁਗਤਾਨ ਐਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ
ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਹਨ। ਪਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ। ਪਲੇ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਐਪ ਨੂੰ ਖੁਦ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸਦੇ ਵੈਰੀਫਾਈਡ ਬੈਜ ਨੂੰ ਵੀ ਚੈੱਕ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੀ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਪਾਂ ਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਜਾਂ ਔਨਲਾਈਨ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Phone Pe ਐਪ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੂਗਲ ਪੇਅ, ਜੋ ਕਿ ਗੂਗਲ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ। Paytm ਜਿਸ ਦੀ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਭੀਮ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਐਪ ਹੈ। ਪੇਪਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ Amazon Pay, Jio Money ਅਤੇ Mobikwik ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

2. ਪਬਲਿਕ ਵਾਈਫਾਈ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਾ ਕਰੋ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਉਪਭੋਗਤਾ ਮੁਫਤ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਵਾਈਫਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਟਰੋ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਪਾਰਕ, ​​ਕੋਚਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਮੁਫਤ ਵਾਈਫਾਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇੰਟਰਨੈਟ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੁਫਤ ਵਾਈਫਾਈ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਔਨਲਾਈਨ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ।

3. ਕਿਸੇ ਨਾਲ OTP ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰੋ
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੋਈ ਵੀ ਭੁਗਤਾਨ, OTP ਨੰਬਰ ਮੋਬਾਈਲ ‘ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇਸ OTP ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ਹੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਆਪਣਾ OTP ਨੰਬਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

4. ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕਾਂ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ, ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਮੋਬਾਈਲ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਰਜ਼ੀ ਲਿੰਕ ਭੇਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਮੁਫਤ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇਣ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਆਏ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਲੌਕ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ‘ਚ ਬੈਂਕ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਮੈਸੇਜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ।

5. ਸਮਾਰਟਲੀ ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ ਕਰੋ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੂਜ਼ਰ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਮਾਜ਼ਾਨ, ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ, ਈਬੇ, ਸਨੈਪਡੀਲ ਆਦਿ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਰਡਰ ਤਾਂ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਤਪਾਦ ਡਿਲੀਵਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦਾ URL ਕਈ ਵਾਰ ਚੈੱਕ ਕਰੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੇ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ‘ਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ATM ਪਿੰਨ, ਬੈਂਕ ਡਿਟੇਲ ਨੰਬਰ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਦੱਸੋ।

6. ਕਾਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਾਰਡ ਰੀਡਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ। POS ਮਸ਼ੀਨ ਸਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਚਲਾਕ POS ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਰਡ ਵੀ ਹੈਕ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਕਿ ਮਸ਼ੀਨ ਕਿਸ ਬੈਂਕ ਦੀ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਬਿੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਪੀਓਐਸ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉੱਥੇ ਸਵਾਈਪ ਏਰੀਆ ਅਤੇ ਕੀਪੈਡ ਵੀ ਦੇਖੋ।

The post ਆਨਲਾਈਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਖਿਆਲ? appeared first on TV Punjab | Punjabi News Channel.