Indian Cricketers and their Superstitions: ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕੁਮੈਂਟਰੀ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਖਿਡਾਰੀ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਆਂਖੋਂ ਦੇਖਿਆ ਹਾਲ’ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਪੇਂਗੁਇਨ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਦੀ ਹਿੰਦ ਪਾਕੇਟ ਬੁੱਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਹਨ। ‘ਆਂਖੋਂ ਦੇਖਿਆ ਹਾਲ’ ‘ਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੁਮੈਂਟਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੱਕ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਕੁਮੈਂਟਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀਆਂ।

ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਜਿਹੇ ਕੁਮੈਂਟੇਟਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਕੁਮੈਂਟਰੀ ਬਾਕਸ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸੰਘ ਨੇ ਹੋਲਕਰ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਕੁਮੈਂਟਰੀ ਬਾਕਸ ਦਾ ਨਾਮ “ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸ਼ ਕਮੈਂਟੇਟਰ ਬਾਕਸ” ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

‘ਆਂਖੋਂ ਦੇਖਿਆ ਹਾਲ’ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਤੁਸੀਂ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ 5 ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋਗੇ, ਪਰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਅਧਿਆਇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਚ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਅਧਿਆਇ ਹੈ- ‘ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਵਾਸ’

ਇਸ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਟੋਟਕੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਯਕੀਨਨ ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਕਾਲਾ ਟਿੱਕਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਵੀਂ ਕਾਰ ਜਾਂ ਘਰ ਦੀ ਥੜ੍ਹੇ ‘ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਜਾਂ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚ ਉਲਟਾ ਟੰਗਣ ਤੱਕ, ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਖਿੱਲਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਸੁਨੀਲ ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਟੋਟਕੇਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਮਿਲਣਗੇ ਜੋ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਟਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੋਟਕੇ ਨੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੁਨੀਲ ਦੋਸ਼ੀ ਚਾਲਬਾਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ- ਆਪਣੀ ਕੁਮੈਂਟਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕਈ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸੁਨੀਲ ਦੋਸ਼ੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ- ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਵੀ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾ, ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਜਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਤੱਕ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਟਕੇ-

ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੱਬੇ ਪੈਡ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ, 50-50 ਓਵਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਟੀ-20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ‘ਚ 100 ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹਨ। ਸਚਿਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਖੱਬਾ ਪੈਡ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦੇ ਮਾਣਮੱਤੇ ਮੈਂਬਰ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲੱਕੀ ਬੱਲੇ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।

ਵਿਰਾਟ ਲਈ ਹੈਂਡਗਲੋਬ ਦੀ ਖਾਸ ਜੋੜੀ ਖਾਸ ਸੀ
ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੈਂਡਗਲੋਬ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਸ ਜੋੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੱਕੀ ਚਾਰਮ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਨੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਸਤਾਨੇ ਕੱਟਣੇ ਅਤੇ ਫਟਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਦਸਤਾਨੇ ਦਾ ਜੋੜਾ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ।

ਕਪਤਾਨ ਕੂਲ ਲਈ 7 ਨੰਬਰ ਚੰਗਾ ਹੈ
ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਕਪਤਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਨੂੰ ਕੈਪਟਨ ਕੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਹੇਠ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ (2002), ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ (2011) ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ 7 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 7 ਨੰਬਰ ਦੀ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ 7 ਨੰਬਰ ਉਸ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।

ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗੁੱਟ ‘ਤੇ ਕਾਲਾ ਧਾਗਾ
2011 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ‘ਚ ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। 2007 ਦੇ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ‘ਚ ਉਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸਟੂਅਰਟ ਬ੍ਰਾਡ ਦੀਆਂ 6 ਗੇਂਦਾਂ ‘ਤੇ 6 ਛੱਕੇ ਲਗਾ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ 12 ਦਸੰਬਰ ਹੈ ਅਤੇ 12 ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਇਸ ਨੰਬਰ ਦੀ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁੱਟ ‘ਤੇ ਕਾਲਾ ਧਾਗਾ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕਾਲਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸੌਰਵ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੀ ਜੇਬ ‘ਚ ਫੋਟੋ ਹੁੰਦੀ ਸੀ
ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਸੌਰਭ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੂੰ ‘ਆਫ ਸਾਈਡ’ ਦਾ ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੌਰਵ ਗਾਂਗੁਲੀ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ‘ਚ ਉਤਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰੂਦੇਵ ਦੀ ਫੋਟੋ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ‘ਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨ ਕੇ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਕਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਦੇ ਹਨ
ਜੰਬੋ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ‘ਚ ਵੀ ਮੁਥੱਈਆ ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਤੀਜੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖਿਲਾਫ ਇਕ ਹੀ ਪਾਰੀ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ 10 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਣ ਲੱਗਾ। ਹਰ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਵੈਟਰ ਅਤੇ ਕੈਪ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੀ ਪਛਾਣ
ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਨੂੰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੰਧ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਤਕਨੀਕ ਇੰਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੇਕ ਲੱਭਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਟੋਟਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹੀ ਪੈਡ ਪਹਿਨੋ। ਨਾਲ ਹੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਨਵਾਂ ਬੱਲਾ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤੇ ਗਏ ਬੱਲੇ ‘ਤੇ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਆਦਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣੀ ਰਹੀ।

ਜ਼ਹੀਰ ਲਈ ਪੀਲਾ ਰੁਮਾਲ ਖਾਸ ਸੀ
ਜ਼ਹੀਰ ਖਾਨ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪੀਲਾ ਰੁਮਾਲ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਈ ਮੈਚ ਜਿਤਾਉਣ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਲਾਲ ਰੁਮਾਲ ਉਸ ਲਈ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਸੀ
ਮਹਿੰਦਰ ਅਮਰਨਾਥ ਆਪਣੀ ਪੈਂਟ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਰੁਮਾਲ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਾਹਰੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਹਿੰਦਰ ਅਮਰਨਾਥ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਆਲਰਾਊਂਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1983 ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਮਹਿੰਦਰ ਅਮਰਨਾਥ ਨੂੰ ਉਸ ਜਿੱਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਵਿਅਨ ਰਿਚਰਡਸ ਅਤੇ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਕਿਹਾ।

ਦਾਦੀ ਦਾ ਰੁਮਾਲ ਸਟੀਵ ਵਾ ਲਈ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਸੀ
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਸਟੀਵ ਵਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਪਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਟੀਵ ਵਾ ਦੀ ਦਾਦੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੁਮਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਟੀਵ ਵਾ ਨੇ ਉਸ ਰੁਮਾਲ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦਾਦੀ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰ ਉਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਵੇਗਾ। ਸਟੀਵ ਵਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ‘ਚ ਕਾਫੀ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅੱਜਕਲ ਉਹ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ‘ਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਨੇ ਇਸ ਟੋਟਕੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ
ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਖਿਡਾਰੀ ਰਹੇ ਹਨ। 1983 ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ‘ਚ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਖਿਲਾਫ ਜਿੱਤਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ 17 ਦੌੜਾਂ ‘ਤੇ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਨੇ ਨਾਬਾਦ 175 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਟੋਟਕੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਰੁਕ ਗਏ ਤਾਂ ਟੀਮ ਮੈਨੇਜਰ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲੇਗਾ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਸ਼ੱਕ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।”

ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਦੇ ਗੁੱਟ ਦਾ ਤਵੀਤ
ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਤਵੀਤ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਤਾਵੀਜ਼ ਖੇਡਦੇ ਸਮੇਂ ਕਮੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲਗਾਤਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਤਵੀਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਸਮਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਤੀਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਿਮ ਇੱਛਾ ਉਸ ਅੰਦਰ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਅਜੀਤ ਵਾਡੇਕਰ ਨੇ ਟੋਟਕੇ ਨਾਲ ਲੜੀ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ
ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ ਦੀ ਜਾਦੂਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੈਸਟ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ 774 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਗੈਰੀ ਸੋਬਰਸ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਫੀਲਡਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਵੀ ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਉਸੇ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੋਬਰਸ ਨੇ ਇੱਕ ਚਾਲ ਚਲੀ. ਗੈਰੀ ਸੋਬਰਸ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਅਜੀਤ ਵਾਡੇਕਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰੈਸਿੰਗ ਰੂਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਅਜੀਤ ਵਾਡੇਕਰ ਤੋਂ ਲੁਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕੀ। ਭਾਰਤ ਆਖਰੀ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਤੱਕ 1971 ਦੀ ਉਸ ਸੀਰੀਜ਼ ‘ਚ 0-1 ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਸੀ ਅਤੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਸੀ। ਆਖਰੀ ਟੈਸਟ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈ 262 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਪਰ ਗੈਰੀ ਸੋਬਰਸ ਜਿਸ ਫਾਰਮ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੋਬਰਸ ਉਸ ਦਿਨ ਆਮ ਵਾਂਗ ਭਾਰਤੀ ਡਰੈਸਿੰਗ ਰੂਮ ਵੱਲ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਅਜੀਤ ਵਾਡੇਕਰ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਗਾਵਸਕਰ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸੋਬਰਸ ਉਸ ਦਿਨ ਗਾਵਸਕਰ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹ ਸਕੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸੋਬਰਸ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ‘ਚ ਆਏ ਤਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਹੀ ਗੇਂਦ ‘ਤੇ ਬੋਲਡ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਿੱਤ ਲਈ।

ਇਸ ‘ਤੇ ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪਤਾਨ ਵਾਡੇਕਰ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਵੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੋਬਰਸ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ‘ਤੇ ਵਾਡੇਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਡਰੈਸਿੰਗ ਰੂਮ ‘ਚ ਆ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸ਼ੀ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੋਂ ਅਛੂਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਏ ‘ਬਚਪਨ ਕੇ ਦਿਨ’ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ- “ਨਾਨੀ ਜੀ ਆਪਣੇ ਵਰਤ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਨਾਨੀ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਗੂਠੀ ਪਹਿਨਾਈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਉੱਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸੀਸ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਦਾ ਹਾਂ।”

ਪੁਸਤਕ- ਅੱਖੋਂ ਦੇਖਾ ਹਾਲ
ਲੇਖਕ- ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸ਼ੀ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ- ਹਿੰਦ ਪਾਕੇਟ ਬੁੱਕਸ
ਕੀਮਤ- 250 ਰੁਪਏ

The post ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ‘ਟੋਟਕੇ’ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸਟਾਰ, ਕੋਈ ਤਾਬੀਜ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਲਾਲ ਰੁਮਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। appeared first on TV Punjab | Punjabi News Channel.