ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ 2023: ਅੱਜ ਯਾਨੀ 13 ਨਵੰਬਰ 2023, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜਯੰਤੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ ਕੰਨਿਆ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਵਾਸਤੂਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ, ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਦਾਂ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਇੰਦਰਲੋਕ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਲੰਕਾ, ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਦਵਾਰਕਾ ਅਤੇ ਹਸਤਨਾਪੁਰ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਗਨਨਾਥਪੁਰੀ ਆਦਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਰਾਜ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲਈ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਕਰਮਾ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਨਿਰਣੇ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਹੈ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਕਰਮਾ ਦੀ ਦਾਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜਯੰਤੀ ‘ਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ‘ਚ ਸਥਾਪਿਤ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟਸ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜਯੰਤੀ ‘ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸਾਲ ਭਰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜਯੰਤੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ, ਅਦਾਰਿਆਂ, ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਰੋਲੀ, ਅਕਸ਼ਤ, ਫਲ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਆਰਤੀ ਕਰੋ। ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਮੰਤਰ “ਓਮ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਣੇ ਨਮਹ” ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡੋ।