ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਛੋਟ ਗਏ ਪਸੀਨੇ

ਕਾਂਗੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ, ਕਾਂਗੜਾ ਕਿਲਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 8ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ। ਲਗਭਗ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀ ‘ਤੇ 463 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਲੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਮਾਝੀ ਅਤੇ ਬਾਂਗੰਗਾ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਧੌਲਾਧਰ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲਾਂ।

ਸਥਾਨਕ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਂਗੜਾ ਦਾ ਕਿਲਾ ਲਗਭਗ 3,500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਟੋਚ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਚੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਕਾਂਗੜਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਤ੍ਰਿਗਾਰਤਾ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ। ਕਾਂਗੜਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਕਿਲ੍ਹਾ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ –

ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ, ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਰਗੇ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਕਿਲ੍ਹਾ ਕਿਵੇਂ ਦੌਲਤ ਦੀ ਖਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ

ਖੈਰ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਕ ਘਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਗਹਿਣੇ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਭੇਜਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਨੇਕ ਕਰਮ ਕਮਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ, ਕਾਂਗੜਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਦੌਲਤ ਦੇ ਢੇਰ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਹੱਦ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਰਕਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੁਰਾਤਨ ਹੈ।

ਗੁਪਤ ਖਜ਼ਾਨਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ

ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ 470 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗੜਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਵੀ 1000 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 21 ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ 4 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ 2.5 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੈ। 1890 ਵਿੱਚ, ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ 8 ਖੂਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਖੂਹ ਲੁੱਟ ਲਏ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਭਰੇ 8 ਹੋਰ ਖੂਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ।

ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਖੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ –

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਭਰੇ 8 ਹੋਰ ਖੂਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਅਕਬਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਨੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ 52 ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1905 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਭੂਚਾਲ ਨੇ ਇਸਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ।

ਅੱਜ ਕਾਂਗੜਾ ਕਿਲਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ

ਕਿਲ੍ਹਾ ਲੰਬੇ ਬਾਹਰੀ ਸਰਕਟ ਰਾਹੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਮਹਿਲ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇਵੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਾਇਣ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 11 ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ 23 ਬੁਰਜ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ ਗੇਟ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਧੇਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 7 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਚੌੜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਏ.ਐਸ.ਆਈ. ਨੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਟੋਚ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੈ ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.

ਕਾਂਗੜਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ –

ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਗੱਗਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਲਈ ਫਲਾਈਟ ਲਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਟੈਕਸੀ ਕਿਰਾਏ ‘ਤੇ ਲਓ। ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਸੈਲਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਾਂਗੜਾ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਬੱਸ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਜ਼ਿਲ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲਗਭਗ 13 ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।