● On air now · ਟੀਵੀ ਪੰਜਾਬ

Punjabi News · Since 2013

TOP News

  • 2 hospitalized after CN Rail train derails into Skeena River near Terrace, B.C. – CBC
  • Church bell found in ditch after being reported stolen: Manitoba RCMP – Global News
  • Ontario secondary teachers vote 96% in favour of strike mandate – Global News
  • Carney government tweaks controversial bill to fast-track pipelines and mines – CBC
  • Canada and China Draw Closer with Expanded Trade Pact – WSJ
  • Suspects arrested during property crime bust await bail hearings – paNOW
  • Cadet captain paralyzed from waist down after Hamilton attack – Global News
  • New Program Aims to Bring Up to 20 Doctors to the Province Each Year – VOCM
  • Fear, outrage grow as Quebec moves to ban religious symbols for elementary students – CBC
  • Calgary high school says too many students are getting food delivered – CBC
  • Churchill Falls Dominates Question Period as Ministers Dodge Opposition’s Question – VOCM
  • Off-duty Sudbury police sergeant charged with assault after Mississauga hotel altercation – Sudbury News
  • Kinew targets business expansion, affordability in last Throne Speech ahead of election call – The Globe and Mail
  • Carney looks to China as Trump tariffs squeeze Canada's car industry – BBC
  • 2 hospitalized after CN Rail train derails into Skeena River near Terrace, B.C. – CBC
  • Church bell found in ditch after being reported stolen: Manitoba RCMP – Global News
  • Ontario secondary teachers vote 96% in favour of strike mandate – Global News
  • Carney government tweaks controversial bill to fast-track pipelines and mines – CBC
  • Canada and China Draw Closer with Expanded Trade Pact – WSJ
  • Suspects arrested during property crime bust await bail hearings – paNOW
  • Cadet captain paralyzed from waist down after Hamilton attack – Global News
  • New Program Aims to Bring Up to 20 Doctors to the Province Each Year – VOCM
  • Fear, outrage grow as Quebec moves to ban religious symbols for elementary students – CBC
  • Calgary high school says too many students are getting food delivered – CBC
  • Churchill Falls Dominates Question Period as Ministers Dodge Opposition’s Question – VOCM
  • Off-duty Sudbury police sergeant charged with assault after Mississauga hotel altercation – Sudbury News
  • Kinew targets business expansion, affordability in last Throne Speech ahead of election call – The Globe and Mail
  • Carney looks to China as Trump tariffs squeeze Canada's car industry – BBC

Mandar Parvat: ਇਸ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ, ਨਿਕਲੇ 14 ਰਤਨ ਤੇ ਕਲਾਕੁਟ ਜ਼ਹਿਰ…


Mandar Parvat: ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਪਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਣ ਵਿਚ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਪਛਾਣ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਬਾਂਕਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਬੌਂਸੀ-ਬਰਾਹਤ ਬਲਾਕ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਮੰਡੇਰ ਪਹਾੜ ਵਿਸ਼ਵ ਰਚਨਾ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਆਰੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਆਰੀਅਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕਸੁਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਡਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਥਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਥਾਹ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਦਾਂ ਮਹਾਨ ਰਤਨ ਕੱਢ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਟਦੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਲੋਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵੱਲ ਉਂਗਲ ਉਠਾਉਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਮਧੂਸੂਦਨ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੱਧਸੇਨਾਨੀ ਕਾਮਚਾਰਿਣੀ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਮਹਾਕਾਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਰਬਤ ‘ਤੇ ਦੁਰਗਮ ਰਿਸ਼ੀ-ਕੁੰਡ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੰਡੇਰ ਅਜੇ ਵੀ ਰਹੱਸ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ
ਕਸ਼ੀਰ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਰਹੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਕ ਰਹੱਸ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਵੀ ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਸੱਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ‘ਕੁਲ ਪਰਵਤ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੰਦਾਰਾਚਲ, ਮਲਯ, ਹਿਮਾਲਿਆ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਕੈਲਾਸ਼, ਨਿਸ਼ਾਧਾ, ਸੁਮੇਰੂ ਦੇ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਸੁਰਰਾਜ ਬਲੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਤੀਜੇ ਮਨੂ ਤਾਮਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਾਗਰ ਮੰਥਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੈਂਤ ਰਾਜੇ ਬਲੀ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੈਂਤਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਦੁਧ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਰਿੜਕ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੱਢੋ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੀਓ।

ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਬਾਸੁਕੀ ਸੱਪ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲਕੁਟ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਕਾਮਧੇਨੂ, ਐਰਾਵਤ, ਚੰਦਰਮਾ, ਗੰਧਰਵ, ਸ਼ੰਖ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ 14 ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਹਲਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀਤਾ
ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਸ਼ਰਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਕਾਲਕੂਟ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਗਲਾ ਨੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਨੀਲਕੰਠ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਜਲਾਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।

ਮੰਦਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ
ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਲਿੰਗਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਲਿੰਗ ਮੰਡੇਰ, ਦੂਜਾ ਬਾਬਾ ਵੈਦਿਆਨਾਥ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਬਾਸੁਕੀਨਾਥ ਸੀ। ਮੰਡੇਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਚੋਟੀ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਕ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਪੋਤੇ ਦੇਵਦਾਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਸੁਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਸੁਰ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਸੁਰਾ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਸੁਰ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ‘ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਫਿਰ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਸੁਰ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅੰਤ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਪਹਾੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ
ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮਧੂ ਕੈਤਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਆਰੀਅਨਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਮਧੂਸੂਦਨ ਧਾਮ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੰਡੇਰ ਪਹਾੜ 750 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਉਤਰਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਸੱਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਪਾਪਹਾਰਿਨੀ ਨਾਮਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਗੁਪਤ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਾ ਆਦਿਤਿਆ ਸੇਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕੋਨ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।